Hırdavat ve Nalburiye Malzemeleri

Hırdavat, bir işi bitiren ama çoğu zaman en sona bırakılan malzemelerin bulunduğu gruptur: bağlantı elemanları, sabitleme ürünleri, koruma malzemeleri ve sarf ürünleri. Buradaki seçimler küçük görünür, oysa bir montajın uzun vadeli davranışını belirleyen şey çoğu zaman kullanılan dübelin zemine uygunluğu veya cıvatanın korozyon direncidir. Kataloğumuzda bağlantı elemanları, dübeller, çiviler, saplamalar, merdivenler, brandalar, ip ve halatlar, kapı kilit ürünleri, tekerler, fırçalar ve sarf malzemeleri bulunuyor.

Bağlantı elemanlarında dayanım sınıfı

Cıvatalar dışarıdan aynı görünse de dayanımları çok farklıdır ve bu, kafalarındaki işaretten okunur. Yapı ve makine işlerinde yaygın olan sınıflarda ilk sayı çekme dayanımını, ikinci sayı ise akma sınırının bu dayanıma oranını gösterir; sayı büyüdükçe cıvata daha yüksek yük taşır ama daha az uzayarak kopar.

Pratik sonuç şudur: yüksek sınıflı bir cıvata her zaman daha iyi değildir. Titreşim altında ve sünek davranması istenen bağlantılarda daha düşük sınıf tercih edilir; yüksek sınıflı cıvatalar ise sıkma torku hassas kontrol edilen makine bağlantıları içindir. Somun da cıvatayla aynı sınıfta olmalıdır — yüksek sınıflı bir cıvatanın altına düşük sınıflı somun takmak, zayıf halkayı somuna taşır.

Korozyon: galvaniz mi paslanmaz mı

Dış ortamda kullanılan bağlantı elemanlarında en sık yapılan hata, iç mekân için üretilmiş kaplamalı ürünleri dışarıda kullanmaktır. Elektro galvaniz kaplama ince bir çinko katmanıdır ve iç mekânda yeterlidir; dış ortamda birkaç mevsimde tükenir. Sıcak daldırma galvaniz katman çok daha kalındır ve dış ortamda uzun ömürlüdür.

Paslanmaz çelikte ise iki yaygın kalite vardır: genel amaçlı olan ve klorlu ortama, yani deniz kıyısına ve havuz çevresine dayanacak şekilde geliştirilen. Kaplamalı ürünlerde ayrıca şu ayrıntı atlanır: kesilen veya taşlanan bir cıvatanın kesit yüzeyi kaplamasız kalır ve korozyon oradan başlar.

Dübel seçimi zemine göre yapılır

Dübelde belirleyici olan, asılacak yükten önce zeminin cinsidir. Betonda dübel sürtünme ve kama etkisiyle tutunur; delik çapı ve derinliği dübelin kendi ölçüsüyle birebir olmalıdır. Delinen tozun temizlenmemesi, beton dübellerinde tutunma kaybının en yaygın sebebidir.

Gaz beton ve alçıpan gibi boşluklu ve yumuşak zeminlerde beton dübeli kullanmak, ilk yüklemede deliğin ovalleşmesine ve dübelin sıyrılmasına yol açar. Bu zeminler için üretilmiş dübeller yükü daha geniş bir alana dağıtacak biçimde tasarlanmıştır.

Merdivenlerde taşıma sınıfı ve güvenli açı

Merdivenlerde en çok göz ardı edilen bilgi, ürünün taşıma kapasitesi ve kullanım sınıfıdır. Ev tipi merdivenler aralıklı kullanım için, profesyonel sınıf merdivenler ise günlük ve yoğun kullanım için üretilir; aradaki fark profil kesitinde ve bağlantı noktalarındadır.

Kullanımda iki kural kazaların büyük bölümünü önler. Dayamalı merdivenlerde güvenli açı kabaca dörde bir oranıdır: merdivenin dayandığı yüksekliğin dörtte biri kadar tabandan uzaklaştırılır. İkincisi, en üst iki basamağa çıkılmamasıdır; üstte tutunacak bir nokta kalmadığında denge kaybı kaçınılmazdır. Ayrıca merdiven, çıkılacak seviyenin bir miktar üzerine uzanmalıdır.

İp, halat ve branda

İp ve halatlarda kopma yükü ile güvenli çalışma yükü aynı şey değildir; güvenli yük, kopma yükünün belirli bir güvenlik katsayısına bölünmesiyle bulunur ve yük kaldırma işlerinde bu ayrım hayatidir. Ayrıca düğüm atılan bir halat, düğüm noktasında dayanımının önemli bir kısmını kaybeder.

Brandalarda ise belirleyici ölçü gramajdır: metrekareye düşen ağırlık arttıkça branda hem daha dayanıklı hem daha ağır olur. Kısa süreli örtme işlerinde düşük gramaj yeterliyken, açıkta sürekli duran ve rüzgâr alan uygulamalarda yüksek gramajlı ve kenarları takviyeli brandalar gerekir. Kuş gözü aralığı da bağlama noktalarının sıklığını belirler.

Sıkça sorulan sorular

Cıvatanın kafasındaki sayılar ne anlama geliyor?

Dayanım sınıfını gösterir. İlk sayı çekme dayanımıyla, ikinci sayı akma sınırının bu dayanıma oranıyla ilgilidir. Sayı büyüdükçe cıvata daha yüksek yük taşır ama daha az uzayarak kopar. Somun da cıvatayla aynı sınıfta olmalıdır.

Dış ortamda hangi cıvatayı kullanmalıyım?

Elektro galvaniz kaplama iç mekân içindir, dışarıda birkaç mevsimde tükenir. Dış ortamda sıcak daldırma galvaniz veya paslanmaz çelik kullanılmalıdır. Deniz kıyısı ve havuz çevresi gibi klorlu ortamlarda klorlu ortama dayanıklı paslanmaz kalite gerekir.

Dübel neden zeminden sıyrılıyor?

En yaygın sebep, zemine uygun olmayan dübel kullanmaktır; beton dübeli gaz beton veya alçıpanda tutunmaz. İkinci sebep, delme tozunun temizlenmemesidir. Ayrıca delik çapı ve derinliği dübelin kendi ölçüsüyle birebir olmalıdır.

Merdiveni hangi açıyla dayamalıyım?

Kabaca dörde bir oranıyla: dayandığı yüksekliğin dörtte biri kadar tabandan uzaklaştırın. En üst iki basamağa çıkılmamalı ve merdiven, çıkılacak seviyenin bir miktar üzerine uzanmalıdır.

Halatın kopma yükü kadar yük kaldırabilir miyim?

Hayır. Güvenli çalışma yükü, kopma yükünün bir güvenlik katsayısına bölünmesiyle bulunur ve yük kaldırma işlerinde bu değer esas alınır. Ayrıca düğüm atılan halat, düğüm noktasında dayanımının önemli bir kısmını kaybeder.

Branda seçerken neye bakmalıyım?

Metrekareye düşen ağırlığa, yani gramaja. Kısa süreli örtmede düşük gramaj yeterlidir; açıkta sürekli duran ve rüzgâr alan uygulamalarda yüksek gramajlı, kenarları takviyeli ve kuş gözü aralığı sık brandalar gerekir.