Makas Çeşitleri ve Fiyatları

Makas, iki bıçağın birbirinin üzerinden geçerek malzemeyi ayırdığı kesme aletidir ve kesilen malzemeye göre bıçak geometrisi tamamen değişir. Kabloyu ezmeden toplayarak kesen hilal ağız ile saç metali düz ilerleterek kesen ağız aynı alette bir arada bulunmaz; bu yüzden makas seçimi malzemeyle başlar. Kataloğumuzda kablo makasları, cırcır mekanizmalı ve teleskopik kollu büyük kesit makasları, çelik halat makasları, tenekeci ve kaportacı sac makasları, demir kesme makasları, kuplon makasları ve plastik kanal için gönye makasları bulunuyor.

Önce malzeme, sonra makas

Yanlış makas seçiminin bedeli çoğu zaman alette değil, kesilen malzemede ortaya çıkar. Ezilmiş bir kablo ucu bağlantıda ısınma yaratır, yırtılmış bir sac kenarı düzeltilemez. Aşağıdaki eşleştirme, kataloğumuzdaki grupların hangi işe göre ayrıldığını gösteriyor.

Kablo makası neden yan keskiden farklıdır

Yan keski, teli iki taraftan sıkıştırarak koparır; bu yüzden çok telli bir kablonun ucunu keserken telleri yanlara doğru yayar ve iletken kesitini yassılaştırır. Kablo makasının bıçakları ise hilal biçimindedir ve karşılıklı çalışırken iletkeni önce ortada toplar, sonra keser. Sonuç, yuvarlak kesitini koruyan bir uçtur.

Bunun elektriksel bir karşılığı vardır. Yassılaşmış bir iletken, kablo pabucuna veya klemense tam oturmaz; temas yüzeyi azalır, direnç artar ve bağlantı yük altında ısınır. Kesit büyüdükçe bu fark büyür. Kataloğumuzdaki kablo makaslarının küçük boyları tek elle kullanılan modellerdir; kesit arttıkça iki elle kullanılan uzun kollu ve cırcırlı modellere geçilir.

Cırcır mekanizması ve teleskopik kol

Büyük kesitli kabloda sorun bıçağın keskinliği değil, gereken kuvvettir. Cırcır mekanizmalı makaslar bu kuvveti tek hamlede değil, birçok küçük hamlede aktarır: her sıkışta bıçak bir kademe ilerler ve geri açılmaz. Böylece dar alanda ve tek elin gücüyle, normalde iki kişilik kuvvet isteyen kesitler kesilebilir.

Teleskopik kollu modeller ise kaldıraç kolunu uzatarak aynı sonuca ulaşır. Kol uzunluğu iki katına çıktığında uygulanan kuvvet de yaklaşık iki katına çıkar. Bu modeller genellikle en büyük kesitler için üretilir ve kapalı halde taşınabilecek boya iner. İkisi arasındaki seçim çalışma alanına bağlıdır: dar pano içinde cırcırlı model, açık alanda ve en büyük kesitlerde teleskopik kollu model daha rahattır.

VDE işareti ne anlama gelir, ne anlama gelmez

VDE işaretli ve 1000 V ibaresi taşıyan makaslar, sapları 1000 volta kadar test edilmiş aletlerdir. Bu işaret, elektrikli tesisatın yakınında çalışırken kullanıcının gerilimli bir parçaya temas etmesi durumunda koruma sağlar. Saptaki iki katmanlı izolasyon, dıştaki katman zedelendiğinde alttaki farklı renk ortaya çıkacak biçimde tasarlanmıştır; renk göründüğünde alet kullanımdan çıkarılır.

Buradaki yaygın yanlış anlama şudur: VDE işareti, gerilim altındaki bir kabloyu kesmenin güvenli olduğu anlamına gelmez. Enerjili çok damarlı bir kabloyu kesmek damarlar arasında kısa devre yaratır; ortaya çıkan ark, aletin izolasyonundan bağımsız bir tehlikedir. VDE aleti kullanıcıyı temas riskine karşı korur, kesim işlemini güvenli hale getirmez. Kesimden önce enerjinin kesildiğini doğrulamak her durumda gereklidir.

Çelik telli kabloda ayrı bir makas gerekir

Bakır ve alüminyum için üretilmiş bir kablo makasının ağzı, o malzemelerin sertliğine göre bilenmiştir. Çelik telli enerji iletim kablosu, çelik halat veya galvaniz tel bu ağza girdiğinde bıçakta çentik açar ve makas bir daha temiz kesmez. Çelik halat makaslarında ağız hem daha sert hem daha dik açılıdır; telleri yanlara kaçırmadan tek noktada toplar.

Halat kesiminde ikinci bir ayrıntı vardır: kesimden önce halatın kesim noktasının iki yanını bantlamak veya bağlamak, kesildiği anda tellerin açılmasını önler. Açılmış bir halat ucunu yeniden toparlamak mümkün değildir.

Sac makaslarında sağ, sol ve düz kesim

Sac makasları kesim yönüne göre üçe ayrılır ve bu ayrım, hangi elle kullanıldığıyla değil, kesim çizgisinin hangi yöne kıvrıldığıyla ilgilidir. Düz makas doğrusal kesim içindir. Sağ makas sağa dönen kavisleri, sol makas sola dönen kavisleri zorlanmadan takip eder; ters yönde kullanıldığında sacın artık kalan tarafı makasın gövdesine sürter ve kesim çizgisi bozulur.

Kaportacı makaslarında ağızlar kısa ve dişlidir; kısa ağız yüksek kuvvet, dişli yüzey ise kaygan sacın kaçmasını önler. Tenekeci makaslarında ise ağız uzundur ve düz uzun kesimlerde daha az hamleyle ilerler. Bir sac işinde çoğu zaman ikisi birden gerekir: uzun düz kenarlar tenekeci makasıyla, köşe ve kavisler kaportacı makasıyla kesilir.

Demir kesme ve kuplon makaslarında çene ayarı

Demir kesme makaslarında ağızların birbirine temas ayarı, kesme performansını doğrudan belirler. Ayar bozulduğunda ağızlar yan yana geçer, malzemeyi kesmek yerine büker ve çenede kalıcı hasar oluşur. Çoğu modelde kafa kısmındaki ayar cıvatalarıyla bu temas yeniden ayarlanabilir; ağızlar kapandığında aralarında ışık geçmemelidir.

Kapasite konusunda en yaygın hata, sertleştirilmiş çeliği kesmeye çalışmaktır. Yay çeliği, sertleştirilmiş zincir ve bazı asma kilit gövdeleri, makasın ağzından daha serttir; bu malzemelerde kesilen alet değil, makasın ağzı olur. Kataloğumuzda demir kesme makaslarının yedek ağızları ayrı ürün olarak yer alır; ağzı hasar görmüş bir makası tümüyle değiştirmek yerine ağzını yenilemek çoğu durumda mümkündür.

Bakım: makasın ömrünü uzatan üç alışkanlık

Birincisi eklem noktasıdır. Makasın kesme kalitesi bıçakların birbirine temas basıncına bağlıdır ve bu basınç eklemdeki boşlukla bozulur. Eklem cıvatası ayarlanabilir modellerde, bıçaklar arasında boşluk hissedildiğinde cıvata hafifçe sıkılır; aşırı sıkma da bu kez kolları zorlar.

İkincisi yağlamadır. Eklem noktasına ara sıra bir damla ince yağ, hem sürtünmeyi hem paslanmayı azaltır. Üçüncüsü ise aleti amacı dışında kullanmamaktır: makasla çekiç gibi vurmak, kolu boruyla uzatarak kuvvet artırmak veya kapasitesinin üzerindeki malzemeyi zorlamak, bu aletlerde görülen hasarların neredeyse tamamının sebebidir.

Sıkça sorulan sorular

Kabloyu yan keskiyle kesmenin zararı ne?

Yan keski iletkeni iki taraftan sıkıştırarak yassılaştırır. Yassılaşmış uç kablo pabucuna veya klemense tam oturmaz, temas yüzeyi azalır ve bağlantı yük altında ısınır. Kablo makasının hilal ağzı iletkeni toplayarak kestiği için uç yuvarlak kalır.

VDE makasla enerjili kablo kesebilir miyim?

Hayır. VDE işareti sapın 1000 volta kadar test edildiğini gösterir ve kullanıcıyı temas riskine karşı korur. Enerjili çok damarlı kabloyu kesmek damarlar arasında kısa devre ve ark yaratır; bu, aletin izolasyonundan bağımsız bir tehlikedir. Kesimden önce enerjinin kesildiği doğrulanmalıdır.

Cırcır mekanizmalı makas ne zaman gerekir?

Tek hamlede kesilemeyecek kadar büyük kesitli kablolarda ve dar alanda çalışırken gerekir. Cırcır, gereken kuvveti birçok küçük hamleye böler ve bıçak her sıkışta bir kademe ilerleyip geri açılmaz. Küçük kesitlerde tek elle kullanılan düz makas daha hızlıdır.

Bakır kablo makasıyla çelik telli kablo kesilir mi?

Kesilmemelidir. Bakır ve alüminyum için bilenmiş ağız, çelik telde çentiklenir ve makas bir daha temiz kesmez. Çelik telli kablo, halat ve galvaniz tel için sertleştirilmiş ağızlı çelik halat makasları kullanılır.

Sağ ve sol sac makası ne demek?

Kesim çizgisinin kıvrıldığı yönü belirtir, kullanılan eli değil. Sağ makas sağa dönen kavisleri, sol makas sola dönen kavisleri takip eder. Ters yönde kullanıldığında artık kalan sac makasın gövdesine sürter ve kesim çizgisi bozulur. Düz makas doğrusal kesim içindir.

Demir kesme makasım kesmiyor, ne yapmalıyım?

Önce ağız ayarına bakın. Ağızlar kapandığında aralarında ışık geçmemelidir; geçiyorsa kafa kısmındaki ayar cıvatalarıyla temas yeniden ayarlanır. Ağızda çentik veya ezilme varsa yedek ağız takmak gerekir; kataloğumuzda yedek ağızlar ayrı ürün olarak bulunur.

Kuplon makası ile demir kesme makası arasındaki fark nedir?

Kuplon makası kısa gövdelidir ve dar alanda çalışmak için üretilmiştir; kaldıraç oranı yüksek tutularak kısa kolla yüksek kesme kuvveti elde edilir. Demir kesme makası ise uzun kolludur, daha büyük çaplarda çalışır ama manevra alanı ister.

Makasın ağzı neden çentiklendi?

Neredeyse her zaman kapasite veya malzeme hatasıdır: sertleştirilmiş çelik, yay çeliği veya kapasitenin üzerinde çap. İkinci sebep, kesimi ağzın uç kısmında yapmaktır. Kalın malzemede her zaman ağzın kök tarafı kullanılır; uç kısım en zayıf bölgedir.