Iskarpela Çeşitleri

Iskarpela, ahşabı yontmak, oymak ve yuva açmak için kullanılan, ucu bir yüzünden eğimli bilenmiş keskin çelik kalemdir. Marangozlukta menteşe ve kilit yuvası açmak, zıvana temizlemek, geçme birleştirmeleri düzeltmek ve kenar pahlamak için kullanılır. Seçim yapılacak işe uygun ağız genişliğine göre yapılır: dar ıskarpelalar zıvana ve dar yuvalar için, geniş ıskarpelalar düzeltme ve yüzey yontma için kullanılır. Kataloğumuzda 6 mm'den 30 mm'ye kadar düz ıskarpelalar ve 10-20 mm arası altı ölçüden oluşan ıskarpela takımı bulunuyor.

Hangi işe hangi genişlik?

Tek ıskarpela alınacaksa 12-18 mm arası bir genişlik ev ve hobi işlerinin çoğunu karşılar. Düzenli marangozluk yapanlar için farklı genişlikleri bir arada sunan takım daha kullanışlı ve ekonomiktir. Zıvana açarken ıskarpelanın genişliği zıvananın genişliğine eşit veya çok az dar seçilir.

Iskarpela nasıl kullanılır?

1. Sınırı çizin: Yuvanın kenarlarını bıçak veya markalama aletiyle çizin; çizgi, liflerin yuva dışına doğru kopmasını önler.
2. Kenarları dikey kesin: Iskarpelayı pah (eğimli yüz) yuvanın içine bakacak şekilde çizgiye dik tutun ve tokmakla hafifçe vurun.
3. İçini boşaltın: Yuvanın içini birkaç milimetre aralıklarla enine kesip talaşı pah aşağı bakacak şekilde kaldırın.
4. Tabanı düzeltin: Son pasoları elle, ince talaş alarak yapın.

Pahın yönü kesimin davranışını belirler: pah aşağıda iken ıskarpela talaşı kaldırır ve derine dalmaz, kaba boşaltmada kullanılır; pah yukarıda iken düz yüz ahşaba yaslanır ve hassas, düz yüzey elde edilir.

Neyle vurulur?

Iskarpelaya vurmak için ahşap veya plastik tokmak kullanılır. Çelik çekiç sapın ucunu kısa sürede bozar ve darbeyi sert iletir. Yumuşak ağaçlarda ve ince pasolarda ıskarpela vurulmadan, yalnızca el kuvvetiyle itilerek kullanılabilir.

Bileme ve bakım

Iskarpelanın performansı keskinliğine bağlıdır; kör ıskarpela ahşabı kesmek yerine ezer ve kaydığı için daha tehlikelidir. Genel marangozluk için pah açısı yaklaşık 25° tutulur, uç kısmında 30° civarında küçük bir ikinci pah açmak ağzın dayanımını artırır. Bileme kaba taştan ince taşa doğru yapılır, ardından düz yüzdeki çapak ince taşta düz yatırılarak alınır. Kullanımdan sonra ağız koruyucu kapakla veya bir bez içinde saklanmalıdır; diğer aletlerle aynı kutuda gelişigüzel bırakılan ıskarpelanın ağzı çentiklenir. Nemli ortamda paslanmaması için ince bir yağ tabakası sürülebilir.

Güvenli kullanım

• Iskarpelayı her zaman kendinizden ve tutan elinizden uzağa doğru itin.
• İş parçasını elle tutmayın; mengene veya işkenceyle sabitleyin.
• Iskarpelayı tornavida, kaldıraç veya boya kutusu açacağı olarak kullanmayın; ağız kırılabilir.

Ürünler ve teknik değerler

Menteşe yuvası açma örneği

1. Menteşeyi yerine koyup çevresini kalemle veya bıçakla çizin.
2. Iskarpelayı pah dışa bakacak şekilde çizgiye dik tutup tokmakla hafifçe vurarak sınırı kesin.
3. Yuva içinde 5-6 mm arayla enine kesikler atın.
4. Iskarpelayı pah aşağı gelecek şekilde yatık tutarak talaşları derinlik çizgisine kadar kaldırın.
5. Son pasoda pah yukarı, ıskarpelayı elle iterek tabanı düzeltin.

Terimler sözlüğü

Pah

Iskarpela ağzının eğimli bilenmiş yüzü.

Ağız boyu

Sap dışında kalan çelik kısmın uzunluğu.

Tokmak

Ahşap veya plastik başlı vurma aleti.

TS 531

Iskarpelalar için Türk standardı.

İndüksiyonla sertleştirme

Ağız ucunun sertleştirilmesi; ağız daha uzun keskin kalır.

Satın almadan önce kontrol listesi

• En sık açacağınız yuva veya kanal kaç mm genişlikte?
• Tek ıskarpela mı, 6'lı takım mı gerekli?
• Vurmak için tokmak var mı?
• Bileme taşı veya bileme düzeni var mı?

Nalburport'ta ıskarpela almak

Kataloğumuzdaki ıskarpelalar İzeltaş üretimidir; TS 531 standardına uygun, ucu indüksiyonla sertleştirilmiş alaşımlı çeliktendir ve her genişlik ayrı ayrı listelenir. İş parçasını sabitlemek için mengeneler ve işkenceler, metal işleri için keskiler ise keski ve murçlar kategorisindedir. Iskarpelaları Ümraniye'deki mağazamızda inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Iskarpela ne işe yarar?

Iskarpela ahşabı yontmak, oymak ve yuva açmak için kullanılır. Menteşe ve kilit yuvası açma, zıvana temizleme ve geçme birleştirmeleri düzeltmede kullanılır.

Hangi genişlikte ıskarpela almalıyım?

Tek ıskarpela alınacaksa 12-18 mm arası genişlik ev ve hobi işlerinin çoğunu karşılar. Dar zıvanalar için 6-10 mm, geniş yuvalar ve yüzey düzeltme için 20-30 mm seçilir.

Iskarpelaya çekiçle vurulur mu?

Ahşap veya plastik tokmak kullanılmalıdır. Çelik çekiç sapın ucunu bozar ve darbeyi sert iletir. Yumuşak ağaçlarda ıskarpela vurulmadan elle itilerek de kullanılabilir.

Menteşe yuvası ıskarpela ile nasıl açılır?

Menteşe kenarları bıçakla çizilir, ıskarpela çizgiye dik tutularak kenarlar kesilir. İçi birkaç milimetre aralıklarla enine kesilip pah aşağı bakacak şekilde boşaltılır, taban ince pasolarla düzeltilir.

Iskarpela kaç derece bilenir?

Genel marangozlukta pah açısı yaklaşık 25° tutulur. Uçta 30° civarında küçük bir ikinci pah açmak ağzı daha dayanıklı hale getirir.

Iskarpela ile keski arasındaki fark nedir?

Iskarpela ahşap işleri için tek taraftan bilenmiş ince ve keskin bir kalemdir. Keski ise metal, taş ve betonda çekiçle vurularak kullanılan daha kalın ve darbeye dayanıklı bir alettir.

Pah yukarı mı aşağı mı kullanılır?

Pah aşağıdayken ıskarpela derine dalmadan talaş kaldırır ve kaba boşaltmada kullanılır. Pah yukarıdayken düz yüz ahşaba yaslanır ve hassas, düz yüzey elde edilir.

Iskarpela takımı mı tek ıskarpela mı almalıyım?

Ara sıra menteşe yuvası açmak için tek bir 16-20 mm ıskarpela yeterlidir. Düzenli marangozluk yapıyorsanız farklı genişlikleri içeren takım daha kullanışlı ve ekonomiktir.

Iskarpela takımında hangi ölçüler var?

İzeltaş 6 parçalı takım 10, 12, 14, 16, 18 ve 20 mm düz ıskarpelalardan oluşur.

Geniş ıskarpela ne zaman gerekir?

26-30 mm ıskarpelalar geniş yüzey düzeltme, zıvana yanağı ve pah kırma gibi işlerde tercih edilir; dar yuvalar için 6-12 mm kullanılır.