Lokma ve Bijon Anahtar Çeşitleri

Lokma anahtar, somunu tamamen çevreleyerek kavrayan ve kuvveti bir kol aracılığıyla aktaran anahtar sistemidir. Somuna en geniş yüzeyden temas ettiği için en yüksek torku bu grup taşır; cırcır kolu sayesinde de dar alanda anahtarı çıkarmadan çevirmeye izin verir. Kataloğumuzda lokma anahtarlar, tekerlek somunu için bijon anahtarları ve boru geçişine izin veren kovan anahtarlar, farklı kare ölçüleri ve uzunluk seçenekleriyle bulunuyor.

Kare ölçüsü: sistemin belkemiği

Lokma sisteminde her şey, lokmanın kola geçtiği kare ölçüsüyle başlar. Bu ölçü hem taşınabilecek torku hem hangi lokmaların takılabileceğini belirler. Kare büyüdükçe sistem daha yüksek tork taşır ama hantallaşır.

Adaptörlerle kare ölçüleri arasında geçiş yapmak mümkündür, ancak bu geçiş bir zayıf halka yaratır. Küçük kareli bir kolu adaptörle büyük lokmaya bağlamak, kolun taşıyamayacağı bir torka davetiye çıkarır; kırılma çoğu zaman adaptörde veya kolun kare ucunda olur.

Altı köşe ve on iki köşe lokma

Lokmanın iç profili iki biçimde üretilir. On iki köşe lokma, somunu her 30 derecede bir kavrar; anahtarın dar alanda daha küçük bir yayla çalışmasını sağlar ve somuna geçirmek daha kolaydır. Altı köşe lokma ise somunun yüzeylerine daha geniş bir alandan oturur.

Yüksek torkta ve köşeleri hafifçe aşınmış somunlarda altı köşe lokma belirgin biçimde güvenlidir; on iki köşe profil bu durumda köşelerden tutunur ve aşınmayı ilerletir. Sıkışmış bir bağlantıda ilk tercih daima altı köşe olmalıdır.

Normal ve darbeli lokma

Parlak krom kaplı normal lokmalar, elle uygulanan tork için üretilir; sert ve kırılgandırlar. Darbeli makinelerin ürettiği ani ve tekrarlı darbeler bu lokmaları çatlatır ve parçalar fırlayabilir. Darbeli lokmalar ise daha tok bir alaşımdan yapılır, cidarları kalındır ve genellikle mat siyah yüzeyle ayırt edilir.

Kural nettir: darbeli somun sıkma veya darbeli anahtar kullanılıyorsa mutlaka darbeli lokma takılmalıdır. Ters yön, yani darbeli lokmayı elle kullanmak sakıncasızdır; yalnızca cidarı kalın olduğu için dar yuvalara girmeyebilir.

Uzun lokma, uzatma ve mafsal

Uzun lokmalar, saplama üzerine sıkılmış somunlarda ve derin yuvalarda gereklidir; standart lokma saplamanın çıkıntısı yüzünden somuna oturamaz. Uzatma çubukları erişimi artırır ama her ek parça bir miktar burulma ve boşluk getirir; gereğinden uzun uzatma kullanmak hem hissi bozar hem yanlış hizalanmaya yol açar.

Mafsallı bağlantılar ise açılı erişim sağlar, buna karşılık kuvvetin bir kısmını kaybederler ve yüksek torkta kullanılmamalıdır. Açılı çalışırken lokmanın somuna tam oturması, kuvvet uygulanmadan önce mutlaka kontrol edilmelidir.

Bijon anahtarları ve tekerlek somunları

Tekerlek somunları iki nedenle özel bir gruptur. Birincisi, jant deliğine giren ince cidarlı lokma gerektirmeleridir; kalın cidarlı standart lokma janta temas eder ve jantı çizer. İkincisi tork hassasiyetidir: tekerlek somunları üreticinin belirlediği torkta sıkılmalıdır.

Havalı veya akülü darbeli makineyle sıkmak hızlıdır ama tork kontrolü sağlamaz; doğru uygulama, somunları darbeli makineyle yaklaştırıp son sıkmayı tork anahtarıyla ve karşılıklı çapraz sırayla yapmaktır. Fazla sıkılan bir tekerlek somunu saplamayı uzatır, yetersiz sıkılan somun ise yolda gevşer.

Sıkça sorulan sorular

Hangi kare ölçüsünü seçmeliyim?

Genel amaçlı kullanımda 1/2 inç en dengeli seçimdir. İnce montaj ve dar alanda 1/4 inç, orta işlerde 3/8 inç, ağır makine ve büyük cıvatalarda 3/4 inç uygundur. Farklı ölçülerle sık çalışılıyorsa iki ayrı kol bulundurmak, adaptörle geçiş yapmaktan daha güvenlidir.

Normal lokmayı darbeli makinede kullanabilir miyim?

Kullanmayın. Parlak kaplamalı normal lokmalar elle uygulanan tork için üretilir; sert ve kırılgandır. Darbeli makinenin ani ve tekrarlı darbeleri bu lokmaları çatlatır, parçalar fırlayabilir. Darbeli makinede mutlaka darbeli lokma kullanılmalıdır.

Altı köşe mi on iki köşe mi?

On iki köşe lokma somuna geçirmesi kolaydır ve dar alanda daha küçük yayla çalışır. Altı köşe lokma somun yüzeyine daha geniş alandan oturur; yüksek torkta ve köşeleri aşınmış somunlarda güvenlidir. Sıkışmış bağlantıda ilk tercih altı köşedir.

Uzatma çubuğu kullanmanın sakıncası var mı?

Her ek parça bir miktar burulma ve boşluk getirir, ayrıca hizalamayı zorlaştırır. Gerektiği kadar uzatma kullanmak ve lokmanın somuna tam oturduğunu doğrulamak gerekir. Mafsallı bağlantılar ise kuvvet kaybettirir, yüksek torkta kullanılmamalıdır.

Tekerlek somununu darbeli makineyle sıkabilir miyim?

Yaklaştırmak için evet, son sıkma için hayır. Darbeli makine tork kontrolü sağlamaz. Doğru uygulama, somunları makineyle yaklaştırıp son sıkmayı tork anahtarıyla ve karşılıklı çapraz sırayla yapmaktır.

Jantı çizmemek için nasıl bir lokma gerekir?

Jant deliğine giren ince cidarlı bijon lokması gerekir. Kalın cidarlı standart lokma jant yüzeyine temas eder ve çizer. Plastik kılıflı bijon lokmaları bu temas riskini ayrıca azaltır.