Lokma Anahtar Çeşitleri ve Fiyatları

Lokma anahtar, cıvata veya somunu altı yüzeyinden birden kavrayan, cırcır kolu ya da tork aleti ile döndürülen kovan biçimli el aletidir. Açık ağız anahtardan farkı, kuvveti köşelere değil yüzeylere dağıtmasıdır; bu yüzden sıkışmış bağlantılarda başı yalamadan çok daha yüksek tork aktarır. Kataloğumuzda 1/4 inçten 3/4 inçe kadar dört tahrik ölçüsünde kısa, derin, havalı, torx ve alyan profilli lokmalar ile hazır takımlar bulunuyor.

Tahrik ölçüsü: hangi iş için hangisi

Lokmayı seçerken bakılacak ilk şey ölçüsü değil, kare tahrik ağzıdır. Bu ölçü lokmanın hangi cırcıra veya makineye takılacağını ve ne kadar torka dayanacağını belirler. Kataloğumuzdaki dört tahrik sınıfı şöyle ayrışır:

Pratikte çoğu atölye için doğru başlangıç 3/8 inçtir: 1/4 inçin ulaşamadığı torku verir, 1/2 inç kadar hantal değildir. Küçük tahrikli bir lokmayı adaptörle büyük cırcıra takmak mümkündür ama tavsiye edilmez; kare ağız, bağlı olduğu kolun verebileceği torka göre boyutlandırılmıştır ve zorlandığında lokma değil tahrik ucu kırılır.

Kısa lokma mı, derin lokma mı

Kısa lokma standart yüksekliktedir ve dar alanlarda daha az yer kaplar. Derin (uzun) lokma, somunun üzerinden taşan cıvata gövdesini içine alabilecek kadar derindir. Uzun saplı bir cıvatanın somununu kısa lokmayla sökmeye çalışırsanız lokma somuna tam oturmaz, yalnızca köşelere binerek başı yuvarlatır.

Derin lokmanın bedeli rijitliktir: aynı torkta gövdesi daha fazla burulur ve dar alanda üstten yükseklik ister. Bu yüzden bir sette ikisi birlikte bulunur; kısa lokma varsayılan seçim, derin lokma ise gerektiğinde başvurulan çözümdür. Kataloğumuzda dört tahrik sınıfının tamamında derin seçenek mevcuttur.

Altı köşe ve on iki köşe farkı

Altı köşe (hex) lokmanın iç profili altı yüzeylidir ve cıvata başına tam oturur. On iki köşe profil aynı başı iki farklı açıdan kavradığı için cırcırı daha küçük açılarla ilerletmeye izin verir; kalorifer peteği arkası gibi kolun dönme açısının kısıtlı olduğu yerlerde işi kurtarır.

Karşılığında on iki köşe, kuvveti daha dar temas alanına bindirir. Paslanmış ya da aşırı sıkılmış bir bağlantıda ilk tercih her zaman altı köşe olmalıdır. Kataloğumuzdaki lokmaların büyük bölümü altı köşedir; on iki köşe modeller özellikle 1/2 inç sınıfında yoğunlaşır.

Havalı lokma ile el lokması aynı şey değildir

Bu, atölyede en sık yapılan ve en pahalıya patlayan hatadır. Havalı (darbeli) lokma, kromlu el lokmasından farklı bir çelikten üretilir ve yüzeyi genellikle mattır. Darbeli makinenin saniyede onlarca kez uyguladığı ani tork şoklarını soğurmak için bir miktar esneyecek şekilde tasarlanmıştır.

El lokmasını darbeli makineye takmak yalnızca lokmayı bozmaz; kırılan krom parçalar yüksek hızla savrulduğu için ciddi bir yaralanma riski taşır. Tersi güvenlidir, havalı lokma cırcırla da kullanılabilir. Kataloğumuzdaki havalı modeller 3/8, 1/2 ve 3/4 inç tahriklerde toplanır; 1/4 inç sınıfı el aletleri içindir.

Özel profiller: torx, alyan ve bits lokmalar

Altıgen cıvata dışında kalan bağlantılar için üç grup vardır. Torx lokmalar yıldız benzeri altı loblu profile sahiptir; otomotiv ve makine imalatında yaygındır ve doğru numarayla kullanıldığında neredeyse hiç kaymaz. Alyan (imbus) lokmalar içten altıgen cıvatalar içindir, uzun kollu alyan anahtarın giremediği yerlerde cırcırla çalışma imkânı verir. Bits lokmalar ise düz, yıldız veya torx bits ucunu kare tahrike bağlayan taşıyıcılardır; vidalama işini cırcır düzenine taşır.

Torx ve alyan profillerde numara uyumu altıgende olduğundan daha kritiktir. Bir küçük numara zorlandığında lob dişleri anında yuvarlanır ve cıvata başı kurtarılamaz hale gelir.

Set almak mı, tekli tamamlamak mı

Sıfırdan kuruluyorsanız set daima daha hesaplıdır: kutulu takımlar tahrik sınıfının en çok kullanılan ölçülerini eksiksiz getirir ve düzenli saklama sağlar. Kataloğumuzda 14 parçadan 48 parçaya kadar takımlar, bits uçlu kombinasyonlar ve cırcır kolu dahil setler bulunuyor.

Elinde takım olan kullanıcı için mantık terstir. Kaybolan veya yıpranan tek bir ölçü için yeni set almak yerine o ölçüyü tekli tamamlamak gerekir. En sık tükenen ölçüler pratikte 10, 13, 17 ve 19 mm'dir; bunları yedekli bulundurmak setin ömrünü uzatır.

Bakım ve ömür

Lokma anahtar bakım istemeyen bir alettir ama üç şey ömrünü kısaltır: uzatma borusuyla tork büyütmek, hasarlı lokmayı kullanmaya devam etmek ve nemli ortamda saklamak. İç profilde köşelerin yuvarlandığını fark ettiğiniz an o lokmayı ayırın; yalamış bir lokma sağlam bir cıvata başını da bozar. Kullanım sonrası yağ ve talaşı silmek, kutusunda saklamak krom yüzeyin korozyona girmesini engeller.

Sıkça sorulan sorular

Lokma anahtar ile açık ağız anahtar arasındaki fark nedir?

Açık ağız anahtar cıvata başını iki yüzeyinden kavrar, lokma ise altı yüzeyinden birden. Bu nedenle lokma çok daha yüksek tork aktarır ve başı yalama riski düşüktür. Açık ağız anahtarın üstünlüğü, boruya geçmiş somun gibi üstten erişilemeyen yerlerde yandan girebilmesidir.

1/4, 3/8 ve 1/2 inç ne anlama geliyor?

Lokmanın arkasındaki kare tahrik deliğinin ölçüsüdür, cıvata ölçüsüyle ilgisi yoktur. Rakam büyüdükçe lokma daha yüksek torka dayanır. Cırcır kolunuzun kare ucu hangi ölçüdeyse lokmanız da o ölçüde olmalıdır.

El lokmasını darbeli somun sıkmada kullanabilir miyim?

Hayır. Krom kaplı el lokması darbeli makinenin tork şoklarını soğuramaz, çatlayarak parçalanır ve savrulan parçalar yaralanmaya yol açar. Darbeli makinelerde mutlaka mat yüzeyli havalı lokma kullanın.

Derin lokmaya gerçekten ihtiyacım var mı?

Somundan taşan cıvata gövdesi varsa evet, kısa lokma o bağlantıya tam oturmaz. Ayrıca gömme kutu içindeki bağlantılarda derin lokma tek çözümdür. Bunun dışında kısa lokma daha rijit olduğu için varsayılan tercihtir.

Lokma cıvata başını yaladı, sebebi ne olabilir?

En sık üç sebep vardır: inç ölçülü cıvataya metrik lokma takmak, aşınmış lokmayı kullanmaya devam etmek ve lokmayı tam oturtmadan tork uygulamak. On iki köşe lokmayı sıkışmış bağlantıda zorlamak da aynı sonucu verir.

Metrik ve inç lokma karıştırılabilir mi?

Ölçüler yakın olsa da profil tam oturmaz. Örneğin 13 mm lokma 1/2 inç cıvataya geçer gibi görünür ama arada boşluk kalır ve tork uygulandığında köşeler yuvarlanır. Bağlantının standardına uygun lokma kullanın.

Setteki hangi ölçüler önce biter?

Pratikte 10, 13, 17 ve 19 mm en çok kullanılan ölçülerdir; kaybolan veya yıpranan lokmalar genelde bunlardır. Tekli tamamlama seçeneğimiz olduğu için tek ölçü için set yenilemek gerekmez.

Uzatma kolu takarak daha fazla sıkabilir miyim?

Sıkabilirsiniz ama yapmamalısınız. Boru uzatması hem cırcır mekanizmasını hem lokmayı tasarım sınırının üzerinde zorlar; bağlantı kopabilir veya alet kırılabilir. Yüksek tork gerekiyorsa daha büyük tahrikli takıma veya tork anahtarına geçin.