Matkap Ucu Çeşitleri ve Fiyatları

Matkap ucu seçimi iki soruyla başlar ve ikisi de atlanmaya müsaittir: uç hangi malzemeyi delecek ve sapı makineye takılıyor mu. Malzeme, ucun uç açısını ve kesici malzemesini belirler; sap tipi ise ucun hangi makineye takılabileceğini. Bu ikisinden biri yanlışsa uç ya delik açmaz ya da hiç takılmaz. Kataloğumuzda metal, ahşap ve beton matkap uçları, cam ve fayans delme uçları, manyetik matkap uçları, karot uçları, keski ve murçlar ile uç setleri bulunuyor.

Sap tipi: uç makineye takılıyor mu

Matkap uçlarının makineye bağlandığı sap, birkaç farklı standartta üretilir ve bunlar birbirinin yerine geçmez.

SDS sistemlerde sap, yuvaya kilitlenir ve dönerken bir miktar ileri geri hareket edebilir; darbe enerjisini uca aktaran şey budur. Bu yüzden SDS uç mandrene, silindirik uç da SDS yuvasına takılmaz. Adaptörle bazı geçişler mümkündür ama darbeli delmede tavsiye edilmez: adaptör darbe enerjisini yutar ve kısa sürede dağılır.

Malzemeye göre uç seçimi

Uçlar dışarıdan benzer görünse de uç açıları ve kesici malzemeleri farklıdır. Metal uçlarında uç açısı, malzemenin sertliğine göre değişir; genel amaçlı uçlarda daha dar, sert malzeme için üretilen uçlarda daha geniş bir açı kullanılır ve geniş açı ucun daha dayanıklı olmasını sağlar. Kobalt alaşımlı uçlar paslanmaz çelik gibi kesme sırasında sertleşen malzemeler içindir.

Ahşap uçlarında merkezde küçük bir vida veya sivri uç bulunur; bu, ucun kaymadan tutunmasını ve deliğin merkezinde kalmasını sağlar. Beton uçlarında ise kesici, uca kaynatılmış sert metal bir plakadır ve iş kesmeyle değil, darbeyle malzemeyi ufalayarak yapılır. Cam ve fayans uçları mızrak biçimindedir ve düşük devirde, su ile soğutularak kullanılır.

Devir, baskı ve soğutma

Matkap uçlarının erken bitmesinin sebebi neredeyse her zaman ısıdır ve ısı iki hatadan doğar. Birincisi yanlış devirdir: çap büyüdükçe ve malzeme sertleştikçe devir düşürülmelidir. Kalın metalde yüksek devir, ucun kesici kenarındaki sertliği kalıcı olarak bozar; bu noktadan sonra uç bileme ile bile kurtarılamaz.

İkincisi yanlış baskıdır ve iki yönde de hata yapılır. Yetersiz baskıda uç kesmez, yüzeyi ovalayarak ısıtır. Aşırı baskıda ise kesici kenar zorlanır ve uç körelir veya kırılır. Doğru baskının işareti kesintisiz ve düzgün çıkan talaştır: metalde sürekli bir talaş şeridi geliyorsa devir ve baskı doğrudur.

Metalde kesme yağı kullanmak ucun ömrünü belirgin biçimde uzatır. Betonda ise soğutma değil tozun tahliyesi önemlidir; ucu ara ara delikten çıkarmak, tozun sürtünme yaratmasını önler. Cam ve seramikte su ile soğutmak zorunludur.

Pilot delik ve merkezleme

Büyük çaplı deliklerde ucun kesici kenarı geniş bir yayda çalışır ve ilk temasta kaymaya çok müsaittir. Küçük çaplı bir pilot delik açmak bu sorunu ortadan kaldırır: büyük uç, pilot deliğin kenarına oturur ve merkezden çıkmaz. Aynı zamanda gereken kuvvet ve ısı belirgin biçimde azalır.

Metalde ek olarak nokta zımbası kullanmak gerekir; ucun ilk temas edeceği noktada küçük bir çukur açmak, kaymayı tümüyle önler. Fayans ve seramikte ise yüzeye maskeleme bandı yapıştırmak, ucun sırlı yüzeyde kaymasını engeller.

Karot uçları, keski ve murçlar

Karot uçları, büyük çaplı ve düzgün kenarlı delikler için üretilir; malzemenin tamamını değil dairesel bir şeridi keserler. Bu sayede tesisat geçişi gibi büyük çaplarda çok daha az güç ister. Elmas segmanlı karotlar beton ve doğal taşta, sert metal dişli olanlar tuğla ve gaz betonda kullanılır.

Keski ve murçlar ise delme değil kırma aletleridir; kırıcı delicinin darbe hareketiyle çalışırlar. Yassı keski sıva ve fayans sökümünde, sivri murç beton kırmada, kanal keskisi ise tesisat kanalı açmada kullanılır. Bu uçlar döndürülmez; makine darbe konumuna alınarak çalıştırılır.

Sıkça sorulan sorular

SDS uç normal matkaba takılır mı?

Takılmaz. SDS saplar kendi yuvalarına kilitlenecek şekilde tasarlanmıştır, mandren onları tutamaz. Tersi de geçerlidir: silindirik saplı uç SDS yuvasına girmez. Adaptörle bazı geçişler mümkündür ama darbeli delmede adaptör enerjiyi yutar ve kısa sürede dağılır.

Metal uçla beton delebilir miyim?

Delemezsiniz. Beton uçlarında kesici, uca kaynatılmış sert metal bir plakadır ve iş darbeyle malzemeyi ufalayarak yapılır. Metal ucu betona zorlamak, ucun kesici kenarını ilk saniyelerde bitirir.

Uç neden çabuk körelıyor?

Genellikle ısı yüzünden: çok yüksek devir veya yanlış baskı. Çap büyüdükçe ve malzeme sertleştikçe devir düşürülmelidir. Doğru ayarın işareti kesintisiz ve düzgün çıkan talaştır. Metalde kesme yağı kullanmak ömrü belirgin biçimde uzatır.

Büyük delik açarken uç neden kayıyor?

Büyük çaplı ucun kesici kenarı geniş bir yayda çalıştığı için ilk temasta merkezde tutunamaz. Küçük çaplı bir pilot delik açmak sorunu çözer. Metalde ayrıca nokta zımbası, fayansta maskeleme bandı kaymayı önler.

Paslanmaz çelik delerken hangi uç kullanılır?

Kobalt alaşımlı uçlar. Paslanmaz kesme sırasında yüzeyinden sertleşir; standart uç bu koşulda hızla körelir. Devri düşürmek, sabit baskı uygulamak ve bol kesme yağı kullanmak da gereklidir.

Karot ucu ile panç arasındaki fark nedir?

İkisi de dairesel bir şerit keserek büyük delik açar. Karot uçları beton, taş ve tuğla gibi yapı malzemeleri için üretilir ve elmas segmanlı veya sert metal dişlidir. Pançlar ise ahşap, metal ve plastik gibi malzemeler içindir.