Anahtar Çeşitleri ve Fiyatları

Anahtar, somun veya cıvatayı çevirmek için kuvveti bağlantıya aktaran alettir ve türleri arasındaki fark tek bir soruda toplanır: kuvvet bağlantıya kaç noktadan aktarılıyor. Somuna iki yandan basan açık ağız, altı yandan saran yıldız ve tamamen çevreleyen lokma, aynı işi giderek artan güvenlikle yapar. Kataloğumuzda kombine, açık ağız, yıldız, alyan, lokma, bijon, kurbağacık, çakma, boru ve tork anahtarları ile uzatma kolları ve anahtar takımları bulunuyor.

Anahtar tipleri ve kavrama biçimi

Bir anahtarın taşıyabileceği tork, doğrudan somuna temas ettiği yüzeyle orantılıdır. Aşağıdaki sıralama, kataloğumuzdaki ana grupları bu ölçüte göre gösteriyor.

Pratik kural şudur: erişim izin veriyorsa daima daha çok yüzeyden kavrayan anahtarı seçin. Aynı somunu hem açık ağız hem yıldız ile çevirebiliyorsanız yıldız doğrudur; lokma geçebiliyorsa lokma daha da doğrudur.

Kurbağacık anahtarın yeri ve sınırı

Ayarlanabilir ağızlı anahtar, ölçüsü bilinmeyen veya elde uygun ölçü bulunmayan tek seferlik işler için üretilmiştir. Kolaylığı ise bir bedelle gelir: ağız ayarlanabilir olduğu için somuna tam oturmaz ve yük altında bir miktar açılır. Bu açılma, köşe yuvarlamanın en yaygın sebeplerinden biridir.

Kullanmak gerekiyorsa iki kural işe yarar. Ayarı somuna boşluksuz oturana kadar sıkın ve anahtarı, hareketli ağız çekme yönünde kalacak şekilde tutun; böylece uygulanan kuvvet sabit ağza biner. Sürekli aynı ölçüyle çalışılan işlerde ise kurbağacık yerine o ölçünün kendi anahtarını kullanmak gerekir.

Tork anahtarı ne zaman gerekir

Bazı bağlantılarda sıkma kuvveti, montajın kendisi kadar önemlidir. Yetersiz sıkılan cıvata titreşimle gevşer; fazla sıkılan cıvata ise gerilmeden kalıcı olarak uzar ve taşıma kapasitesini kaybeder. Tork anahtarı, belirlenen değere ulaşıldığında sesli veya hissedilir bir uyarı vererek bu iki hatayı da önler.

Tork anahtarı bir ölçü aletidir ve öyle davranılmalıdır. Sökme işinde kullanılmaz, kaldıraç olarak kullanılmaz ve saklanırken ayarı en düşük değere alınır; kurulu bırakılan yay zamanla kalibrasyonu bozar. Düzenli kullanılan tork anahtarlarının belirli aralıklarla kalibrasyon kontrolünden geçmesi gerekir.

Ölçü sistemleri: metrik ve inç

Anahtarlarda metrik ölçü, somunun karşılıklı iki yüzü arasındaki mesafedir. İnç ölçülü anahtarlar ise farklı bir dizide üretilir ve bazı ölçüler metrik karşılıklarına çok yakın düşer. Yakın olan, aynı olan demek değildir: aradaki fark yüzde birkaç mertebesinde bile olsa temas köşelerde toplanır ve tork uygulandığında somun yuvarlanır.

Doğru anahtarın işareti, somuna boşluksuz oturması ve elle çevrildiğinde hiçbir oynama hissedilmemesidir. En ufak bir boşluk varsa anahtar yanlıştır ve kullanılmamalıdır.

Sıkışmış bağlantıda doğru sıra

Sıkışmış bir cıvatada ilk refleks daha uzun kaldıraç aramaktır; oysa doğru sıra farklıdır. Önce kavramayı iyileştirmek gerekir: açık ağız yerine yıldız, yıldız yerine altı köşe lokma. Kuvvet aynı kalsa bile bağlantı çok daha güvenli çevrilir.

İkinci adım pas çözücüdür ve burada en sık yapılan hata beklememektir; pas çözücünün etki etmesi zaman ister. Üçüncü adım ısı veya darbedir. Kaldıraç uzatmak ise en son ve en riskli adımdır: standart bir anahtarın sapına boru geçirmek, hem cıvatanın kopmasına hem anahtarın ani kırılmasına yol açabilir. Bu iş için boru uzatmalı ve çakma anahtarlar üretilir.

Sıkça sorulan sorular

Hangi anahtar tipi en yüksek torku taşır?

Lokma anahtar. Somunu tamamen çevrelediği için kuvveti en geniş yüzeye dağıtır. Onu yıldız (kapalı ağız) anahtar izler; açık ağız anahtar ise somuna yalnızca iki yüzeyden bastığı için en düşük torku taşır.

Kurbağacık anahtar somunu neden yuvarlıyor?

Ayarlanabilir ağız somuna tam oturmaz ve yük altında bir miktar açılır. Kullanmak gerekiyorsa ayarı boşluksuz sıkın ve anahtarı, hareketli ağız çekme yönünde kalacak şekilde tutun. Sürekli aynı ölçüyle çalışılan işlerde o ölçünün kendi anahtarı kullanılmalıdır.

Tork anahtarını sökme işinde kullanabilir miyim?

Kullanmayın. Tork anahtarı bir ölçü aletidir; sökmede karşılaşılan yüksek ve düzensiz kuvvetler kalibrasyonunu bozar. Saklarken ayarı en düşük değere almak da gerekir, kurulu bırakılan yay zamanla ayarı kaydırır.

İnç ölçülü anahtar metrik somunda kullanılır mı?

Kullanılmamalıdır. Bazı ölçüler birbirine çok yakın düşer ama aynı değildir; temas köşelerde toplanır ve somun yuvarlanır. Doğru anahtar somuna boşluksuz oturur ve elle çevrildiğinde hiç oynamaz.

Sıkışmış cıvatada ne yapmalıyım?

Önce kavramayı iyileştirin: açık ağız yerine yıldız, yıldız yerine altı köşe lokma. Sonra pas çözücü uygulayıp beklemek gerekir. Isı ve darbe sonraki adımlardır. Kaldıraç uzatmak en son ve en riskli seçenektir; bu iş için boru uzatmalı ve çakma anahtarlar üretilir.

Anahtar takımı almak mantıklı mı?

Hangi ölçüye ihtiyaç duyacağınızı önceden bilemediğiniz bakım ve servis işlerinde evet. Aynı birkaç ölçüyle sürekli çalışılan işlerde ise tekli anahtar almak daha kaliteli alet ve yedek bulundurma imkânı verir.